Na het overlijden van een dierbare willen erfgenamen vaak weten waar ze aan toe zijn. Zeker wanneer de afwikkeling maanden duurt, kan de vraag ontstaan: hoe lang mag een executeur hier eigenlijk over doen?

Voor de volledige afwikkeling van een nalatenschap geldt geen vaste wettelijke termijn. Dat is ook lastig, omdat iedere nalatenschap anders is. De inhoud en omvang van de nalatenschap kunnen sterk verschillen, net als de taken en bevoegdheden die de executeur op grond van het testament heeft. Zo kan de nalatenschap onroerend goed bevatten dat nog moet worden verkocht, moeten bezittingen en schulden in kaart worden gebracht of moet er nog duidelijkheid komen over fiscale zaken. Dit betekent echter niet dat een executeur onbeperkt de tijd heeft. In dit artikel vertellen we daar meer over.

De executeur moet voortvarend handelen

Een van de eerste taken van de executeur is het in kaart brengen van de bezittingen en schulden van de nalatenschap. Dit wordt vastgelegd in een boedelbeschrijving. De wet bepaalt dat de executeur deze met bekwame spoed moet opstellen.

Wat bekwame spoed precies betekent, verschilt per nalatenschap. Bij een eenvoudige nalatenschap kan sneller duidelijkheid worden verwacht dan wanneer er bijvoorbeeld meerdere woningen, een onderneming, buitenlandse bezittingen of onduidelijkheid over schulden zijn.

Van een executeur mag worden verwacht dat hij zijn werkzaamheden voortvarend uitvoert en geen onnodige vertraging laat ontstaan. Daarnaast moet de executeur erfgenamen tijdens zijn beheer desgevraagd informeren over de uitoefening van zijn taak.

Waarom kan de afwikkeling lang duren?

Dat een nalatenschap na enkele maanden nog niet is afgewikkeld, betekent dus niet automatisch dat de executeur te langzaam werkt. Tijdens de afwikkeling kunnen verschillende zaken tijd kosten.

Denk bijvoorbeeld aan het verzamelen van financiële gegevens, het vaststellen en betalen van schulden, de verkoop van een woning of andere bezittingen en het afhandelen van belastingzaken. Ook discussies tussen erfgenamen of ingewikkelde bepalingen in een testament kunnen voor vertraging zorgen.

Het gaat daarom niet alleen om hoe lang de afwikkeling duurt, maar vooral om de vraag waarom deze tijd nodig is en of er voldoende voortgang wordt gemaakt.

Wanneer duurt het te lang?

Daar is geen vaste grens voor. Zes maanden kan bij de ene nalatenschap lang zijn, terwijl anderhalf jaar bij een complexe nalatenschap goed verklaarbaar kan zijn. Erfgenamen mogen wel verwachten dat duidelijk is wat er gebeurt. Wanneer lange tijd weinig voortgang zichtbaar is of onduidelijk blijft waarom bepaalde stappen nog niet zijn gezet, is het begrijpelijk dat daar vragen over ontstaan.

Belangrijk om bij stil te staan is dan ook: welke werkzaamheden moeten nog worden uitgevoerd en wat houdt de verdere afwikkeling tegen?

Wat betekent de termijn van 18 maanden?

Hoewel er geen vaste wettelijke termijn geldt voor de volledige afwikkeling van een nalatenschap, kent de wet wel een termijn van 18 maanden die voor erfgenamen van belang kan zijn. Na verloop van 18 maanden nadat de executeur de nalatenschap in beheer heeft kunnen nemen, kunnen erfgenamen onder bepaalde omstandigheden het beheer van de executeur beëindigen. De kantonrechter kan deze termijn op verzoek van de executeur echter één of meerdere keren verlengen.

Die 18 maanden zijn geen wettelijke deadline waarbinnen iedere erfenis moet zijn afgewikkeld. De afwikkeling van een nalatenschap kan langer in beslag nemen. De termijn heeft betrekking op het beheer door de executeur. Daarom is het belangrijk onderscheid te maken tussen een afwikkeling die begrijpelijkerwijs tijd kost en een situatie waarin onvoldoende voortgang wordt gemaakt.

Daarbij is het óók goed om onderscheid te maken tussen het einde van de taak van de executeur, het einde van zijn beheer en de uiteindelijke verdeling van de nalatenschap. Dat zijn juridisch niet zonder meer dezelfde momenten.

Ook de erfbelasting kan invloed hebben op de doorlooptijd

De aangifte erfbelasting kan ook invloed hebben op de doorlooptijd. De aangifte erfbelasting indienen voor alle erfgenamen is in beginsel een taak van de executeur. Voor overlijdens vanaf 2026 geldt voor de aangifte erfbelasting in principe een termijn van 20 maanden. Lukt het niet om de aangifte op tijd in te dienen? Dan kan om uitstel worden verzocht. Het is belangrijk om daarbij wel een verzoek te doen om een voorlopige aanslag. Een voorlopige aanslag kan helpen om belastingrente te voorkomen of te beperken, aangezien vanaf 20 maanden wel belastingrente kan worden gerekend. Fiscale afhandeling kan daardoor een van de factoren zijn waardoor een nalatenschap niet direct definitief kan worden afgerond.

Duurt de afwikkeling van een nalatenschap te lang?

Een executeur moet zorgvuldig en voortvarend handelen. Voor erfgenamen is het daarbij vooral belangrijk dat duidelijk is welke stappen al zijn gezet, wat nog moet gebeuren en waardoor de afwikkeling eventueel langer duurt.

Juist daarom is het verstandig om al bij het opstellen van uw testament goed na te denken over wie u tot executeur benoemt. Een professionele executeur weet wat er bij de afwikkeling komt kijken, bewaakt de voortgang en houdt overzicht in een periode waarin er voor nabestaanden vaak al veel speelt.

Wilt u uw nalatenschap goed voorbereiden? Benoem dan een NOVEX-executeur in uw testament. Vind een NOVEX-lid bij u in de buurt.