Als iemand overlijdt, moet zijn of haar nalatenschap worden afgewikkeld. Dat wordt gedaan door een executeur. Soms wordt deze persoon ook een ‘executeur testamentair’ genoemd. Die twee woorden lijken op elkaar en worden soms door elkaar gebruikt. Toch is er volgens de wet een belangrijk verschil tussen de oude en de nieuwe naam.

In dit blog leggen we uit waar het verschil vandaan komt en wat er precies veranderd is sinds de invoering van het nieuwe erfrecht in 2003.

Van het ‘oude’ naar het ‘nieuwe’ erfrecht in 2003

Sinds 1 januari 2003 geldt het ‘nieuwe’ erfrecht. Een belangrijk verschil met het ‘oude’ erfrecht is de sterkere positie van de langstlevende echtgenoot. Voorheen kregen kinderen meteen hun deel van de erfenis als één van de ouders overleed. Dat leidde soms tot financiële problemen voor de achterblijvende partner. Diegene werd bijvoorbeeld gedwongen het huis te verkopen om de kinderen uit te kunnen betalen.

In het nieuwe erfrecht is dit anders geregeld. De kinderen kunnen hun erfdeel pas opeisen nádat ook de langstlevende echtgenoot is overleden. Zo blijft de langstlevende partner beter beschermd.

Dit is één voorbeeld van vele wijzigingen sinds het nieuwe erfrecht. Er zijn ook nieuwe regels voor de executeur (de persoon die het testament uitvoert). We leggen dit hieronder verder aan u uit.

De oude situatie: de ‘executeur testamentair’

Tot 2003 werd in juridische documenten en testamenten altijd gesproken van een executeur testamentair. Dit was iemand die door de overledene werd aangewezen in het testament óf een handgeschreven codicil. De executeur testamentair moest bepaalde taken uitvoeren na overlijden, zoals het regelen van de uitvaart, het beheren van de nalatenschap en het betalen van schulden.

De bevoegdheden van de executeur testamentair waren beperkt. Hij of zij mocht de erfenis niet zelfstandig verdelen. Ook konden erfgenamen soms de benoeming van de executeur testamentair blokkeren, met vertraging in de afwikkeling tot gevolg.

De verandering: het ‘nieuwe’ erfrecht (2003)

De oude term executeur testamentair wordt nu niet meer in de wet gebruikt. Tegenwoordig noemen we dit een executeur. Hoewel de twee termen nog door elkaar gebruikt worden, zit er wettelijk een verschil in de bevoegdheden.

De wet maakt sinds 2003 bovendien een onderscheid tussen drie typen executeurs, elk met een andere mate van bevoegdheid. In het testament moet duidelijk staan welk soort executeur is benoemd. Het gaat om:

  • Uitvaartexecuteur (één ster). Deze executeur regelt alleen de uitvaart.
  • Beheersexecuteur (twee sterren). Deze executeur beheert de nalatenschap en voldoet de schulden. Dit lijkt op de rol van de executeur testamentair onder het oude recht, maar met meer bescherming tegen belemmering door erfgenamen.
  • Executeur-afwikkelingsbewindvoerder (drie sterren). Deze executeur heeft de meeste bevoegdheden. Hij of zij mag niet alleen de nalatenschap beheren, maar ook verdelen. Daarvoor is meestal geen toestemming van de erfgenamen nodig, tenzij het testament iets anders zegt. Dit is vooral handig als de erfenis ingewikkeld is of als er ruzie is tussen erfgenamen.

Voordeel van de wetswijziging

Door deze veranderingen kan de nalatenschap sneller en efficiënter worden afgewikkeld. Onder het oude stelsel moesten de erfgenamen na het overlijden samen tot overeenstemming komen over de verdeling. Bij onenigheid of conflicten kon dit tot lange vertragingen leiden. Nu kan een executeur, mits hij deze bevoegdheden heeft, fungeren als regisseur van de nalatenschap en knopen doorhakken.

Wat wordt tegenwoordig bedoeld met ‘executeur testamentair’?

Hoewel de term executeur testamentair juridisch niet meer voorkomt, wordt deze in de praktijk nog vaak gebruikt. Men bedoelt dan feitelijk ’de executeur’. Het is belangrijk te beseffen dat de exacte bevoegdheden van de executeur altijd afhankelijk zijn van wat er in het testament is bepaald. De ene executeur mag slechts beheren, de andere ook verdelen of zelfs zelfstandig afwikkelen.

Professionele NOVEX-executeurs

De leden van NOVEX zijn ervaren en deskundige executeurs, die u kunnen helpen bij het zorgvuldig afwikkelen van een nalatenschap. Wilt u meer weten of wilt u weten wat onze professionele executeurs voor u kunnen betekenen? Zoek dan hier een NOVEX-executeur bij u in de buurt.